SAĞLIK BAKANLIĞI

04-AG DEVRE KESİCİLER

1  - GENEL

A.      Bu bölümdeki devre kesici çeşitleri şunları içermektedir:

1.       Açık tip devre kesiciler (PACB)

2.       Kapalı tip devre kesiciler (MCCB)

3.       Anahtarlı otomatik sigortalar (MCB)

4.       Yük ayırıcılar (MCS)

1.01   SUNUŞLAR:

A.      Onaylama Belgesi: Her devre kesici için akım kesme değerini gösteren, onaylı model testi ve olağan fabrika test verileri İdareye sunulacaktır.

1.02   KALİTE GÜVENCESİ:

A       Kodlar ve Standartlar:

1.       Elektriksel Kod Uyumu: Devre kesicilerin yapım ve kurulumuna uygulanabildiği gibi yetkili kurumun yerel elektriksel kod gereksinimlerinde uygulanabilir olmalıdır.

2.                 IEC Uyumu: Açık ve kapalı devre kesiciler için TS 1058 veya IEC 60947-2 ve anahtarlı otomatik sigortalar için TS 5018 veya IEC 60898 uyumlu ve CE normlarına uyumlu olacaktır.

3.                 ISO-9001 Kalite güvencesine haiz olacaktır.

 2 - ÜRÜNLER

2.01   DEVRE KESİCİLER:

A.      Genel: Aksi belirtilmedikçe, üreticinin standart tasarımı, malzemeleri, bileşenleri ve yayımlanmış ürün bilgisine uygun ve mühendisin onaylama ve reddetmesine maruz kalabilecek tüm kurulum için gerekli olduğu gibi, tipleri ölçülen değerleri ve elektriksel karakterleri belirlenmiş devre kesicileri ve gerekli bileşenleri sağlamalıdır.

B.      Açık Tip Devre Kesiciler (PACB), Yalıtılmış Kasalı:

1.  Tür: Çelik yapı içinde , hava soğutmalı, uygulama noktasında ilişik kağıttaki en yüksek sıcaklıkta, normal çalışma için hava ayırmalı, onaylanmış standartlar için test edilmiş, normal fonksiyonlar için elle veya el ve elektrikle kullanılabilir ve aşırı akım koşullarında otomatik olarak açma yapan tip. Devre kesiciyi güvenli bir şekilde açtırmak için, yeterli hareket enerjisiyle hareket gücü ana güç devresinden sağlanır. Sabit monte edilmiş devre kesici arkadan bağlantılı olmalıdır.

2.     Yapı: Elle ve elektrikle işletilebilen çizimlerde görüldüğü gibi iki adım yay yüklemesi ile, depolanmış enerji mekanizması, çabuk-açma çabuk-kapama modeli elektriksel ve mekanik olarak açması engellenebilen, bakım için aşırı akım durumuna karşı kapanmasını engellemek için. Elektrikle işleyen devre kesiciler kapandığında otomatik olarak kendi kendisi şarz eden, motor mekanizmasına sahip olmalıdır. Hem elle veya elle ve elektrikle işletilen devre kesiciler, mekanik olarak şarj manivelasına sahip olmalıdır ve doğrudan kullanılabilen açma ve kapama düğmeleri içermelidir. Depolanmış enerji koşulu dışarıdan bir enerji kullanmadan açık/kapalı/açık işlem sırasına izin vermek içindir. Güvenlik özelliği, devre kesiciyi kapatmadan depolanmış enerjyi boşaltmaya izin vermek içindir. Devre kesici her kutbunda ark söndüren cihaz ve değiştirilebilir ark kontaklarına sahip olmalıdır.    

3.       Değer: 3 veya 4 kutuplu , 1000 V yalıtım voltajı değeri, 690 V işletim voltajı değeri, çerçeve boyutunda çizimlerde gösterildiği gibi, 400 A’den 4000 A’e değişen (400, 800, 1200, 1600, 2000, 2500, 3000 and 4000 A) sürekli akım değeri ile en kötü yer koşullarında hizmet için tam değerde. Kesiciler, simetrik rms servisi kısa-devre kesme kapasitesi için, belirtilen voltaj ve frekanstaki IEC 60947-2 standartına uygun olacaktır.

4.       Kesme Birimi: tamamen kapalı, programlanabilir, katı hal aygıtı, uygun çerçeve ölçüleri için değişebilir, devre kesicinin önüne takılabilir, sıkıştırmalı, korumalı ve şeffaf, mühürlenebilir kapaklı olmalıdır. Kesme birimi, her periyodda her fazı sürekli olarak örnekleyerek sinüzoidal ve sinüzoidal olmayan akım dalgası yapılarını ölçmelidir. Kesme birimi, açtırma etkili olmalı, akım trafosu ile çalışmalı, dış güç gerektirmeyen akı transferi ile çalışabilmelidir. Ayarlanabilir uzun-zamanlı gecikme, kısa-zamanlı tutma ve kısa-zamanlı gecikme, topraklama hatası tutma ve zaman gecikmesiyle birlikte ayarlanabilir akım değerlerine (0.5 – 1.0 kesme birim değeri) sahip olmalıdır. Akım ayar değerleri, maksimum çerçeve boyut değerlerinde kesme-birimleri değiştirilebilir akım ayar değerlerine sahip olmalıdır. Bir kere çıkarıldığında, devre kesici kesmesiz pozisyonda kalmalıdır. Topraklama hatalı kesme,devre kesicinin normal akım değerlerinin 10%’dan 60%’na ayarlanabilir, ve zaman gecikmesi 0.1 ve 0.5 saniye arasında ayarlanabilecek şekilde maksimum 1200 A olmalıdır. Kısa zaman gecikmesi, basamaklı olarak, yeniden ayarlanabilir veya maksimum gecikmesi 0.3’den 0.5 saniyeye ayarlanabilir zaman aralığında, 2 – 9 kat akım değerlerinde  ayarlanabilir olmalıdır. Ani kesmeler, birim kesme değerlerinden 2 – 13 kat fazla basamakla ayarlanabilmelidir. Aşırı-sürme korumasına, devre kesicinin durdurma kapasitesine kadar izin verilebilir.

5.  Kesme Birimi Durum Göstergesi: Normal kesici işlemini, uzun vadeli aşırı akım      durumunu, anlık aşırı akım durumunu, kısa vadeli aşırı akım durumunu, topraklama hatası durumunu kelimelerle göstermelidir. Birim, uzun zaman, kısa zaman, anlık ve topraklama hatası durumunu saymak için bileşik bir sayaca sahip olmalıdır.

6.   Pozisyon Göstergeleri: Kontaklar ile direkt bağlı olmalı. Gösterge mekanik olmalı ve kontrol gücü kaybolsa bile çalışabilmelidir.

7.       Devre kesici donatıları şunları içermelidir:

a.       Her pozisyon için kilitleme donanımı (açık, test, kapalı, kilitli, açık)

b.      aşırı-yük, kısa-devre, topraklama hatası LED’leri

c.       Kesme göstergesi ve sıfırlama tuşu

d.      işlem sayıcı

e.       açık/kapalı kılavuz ışıkları

f.       uzaktan kumanda için açtırma bobini ve kapama solenoidi

8.       Yardımcı Kontaklar: Gerekli olduğu gibi, şalter üzerinde N.O. ve N.C. kontakları içermeli, ek olarak 2 N.O. ve 2 N.C. yedek kontakları da olmalıdır.

9.                 Kesme Birimi:    Her faz için kabul edilen gerilim trafolarından girişlere sahip olmalıdır. Her faz için akım trafosu olmalıdır. Akım trafoları hasara ve neme karşı korumak için epoksi doldurulmuş plastikle kaplanmalı ve kesicilerle birleşik olarak monte edilmelidir.

10.             Nötr Akım Trafoları: Toprak hatası koruması olan her giriş, çıkış veya kuplaj devresinin nötr iletkeni üzerinden sağlanmalıdır. Nötr akım trafolarının değer ve karakteristikleri toprak hatası koruma sisteminin her işlemi için uygun olmalıdır.

11.             Elektriksel Kilitleme: Eğer açık tip devre kesicileri arasında elektriksel kilitlenme gerekirse, devre kesicinin mekanik kapama butonu, bağlı konumda devre dışı bırakılmalıdır ve ek olarak bir push butonu, kesicinin şönt kapatma sargısı aracılığı ile kapanması sağlanmalıdır. Elektriksel kilitlenme, anlık hareketlenmeyi sağlamak ve kilitlenmiş kesicinin kapanma fonksiyonlarını engellemek için hem açtırma hem de kapanmayı engelleme ile sağlanmalıdır.

C.      Kapalı Tip Devre Kesiciler (MCCB):

1.  Tür: Tamamen kapalı, kalıp halinde, yüksek kaliteli yapılmış, yüksek ısıya dayanıklı, dirençli, iklimlendirilmiş, onaylı standartlara ilişkin normal çalışan, sıcaklığı 70ºc olarak tasarlanmış yalıtkan malzemelerle kaplanmış, ani kapama, ani kesmeli şalter mekanizması. Aşırı akım koşullarındaki otomatik çalışmaya ek olarak ana bağlantıların elle işletimi için önden tek tip kavrama mekanizmasıyla çalışan. Elle kontrol edilen açık ve kapalı durumlar arasında otomatik olarak kavramayla gösterilen hata açma göstergesi. Çok kutuplu kesiciler bütün kutupların anlık çalışması için ortak tüm hareket çubuğuna sahip olmalıdır. Akım değeri kolayca görülebilir olmalıdır. Bütün terminal uçları vidalı olmalı ve bakır ve alüminyum ileten bağlantıları için uygun olmalıdır. Kontaklar, onaylı yapının ark sönümlü, yapışmayan gümüş alaşımından olmalıdır.

2.   Devre Kesici Açtırma Ünitesi: Aksi belirtilmediği sürece veya çizimlerde görülmediği sürece çerçeve değeri 400 A’in altında olan devre kesiciler, her kutup için akım limiti olmayan termal manyetik tip olmalı, aşırı akım için bi-metal ters zaman karakteristikli termşk röle ve kısa devre için ani açmalı manyetik röle olacaktır. 150A ve üstü değerlerde manyetik röle ayarlanabilir olacaktır. 400A den büyük değerlerde elektronik tip röle kullanılacaktır.

3.  Şalter mekanizması: çabuk kapama, ani açma tipi, pozitif hareket edebilme işlevi ile öyle ki elle veya otomatik çalışmada aşırı akımlara karşı kontaklar kapatılamasın. Kontaklar, mekanik ızgara tipi ark sönümü cihazlarıyla, yapışmayan gümüş alaşımından olmalıdır.

4.   Termik aşırı akım üniteleri, kesicideki olağan sıcaklığın, korunan devre ve cihazlardan daha yüksek olmasına izin vermek için dengeleyici tipte olmalıdır.dengeleme 25 ve 50ºc arasında uygulanabilir olmalıdır. Ayarlanabilir termik rölede, ayarlama menzili, çizim ve şemalarda gösterilen maksimum değerini aşmamalıdır.

5.   Aşırı akım açma değeri (Amps) aşırı yük elemanının açma işlemi için kurulduğu en yüksek değeri göstermelidir.

6.     Ana dağıtım panosu için MCCB’ler akım limiti olmayan model, 1000 V yalıtım voltajı değeri, 690 V a.c. çalışma voltajı değeri, B kategorisinin kullanımı, iklim koşullarında sürekli hizmet ile tam değerde çalışma ve çerçeve ölçüsü ve kesme kapasitesi ile IEC 60947-2, standartına uyumlu olmalıdır.

7.     Hata Pozisyonu: Aşırı yük durumunda otomatik olarak açıldığı zaman, devre kesicinin işlem mekanizması, açık ve kapalı pozisyonları arasında kavranmasıyla belirtilen orta pozisyonda olmalıdır.

8.     Değiştirilebilir Röleler: 250 A çerçeveli ve daha yüksek devre kesiciler, değiştirilebilir rölelere sahip olmalıdırlar.

9.     Mühürleme: Değiştirilemez röleli devre kesiciler, mühürlenmelidir. Değiştirilebilir röleli devre kesiciler, yanlış kullanımı engellemek için mühürlenmiş kapaklara sahip olmalıdır.

10.   400 A ve daha yüksek çerçeve ölçülü devre kesicilere uygulanabilir elektronik röleler, en yüksek açma değerinin 0.5 ve 1 katı olan uzun vadeli gecikme ayarları ile 0.2 saniyelik en yüksek temizleme zamanı ve sürekli değerin 5 kattan 10 kata kadar olan menzilinde olan sürekli koruma ile ve kısa vadeli gecikme menzili en yüksek hareket değerinin 3 kattan 10 kata kadar olan katı halde olmalıdır. Katı hal hareket birimleri, çevre sıcaklığındaki –20 ile +55 derece arasındaki değişmelere karşı duyarsız olmalıdır. Topraklama hatası koruması, hareket biriminin içine belirtilen yere kurulmalıdır ve tüm akım trafosu ile en yüksek zaman gecikmesi 0.2 saniye olan normal faz akım toplamı 0.2 ve  0.6 değerleri arasında ayarlanabilir olmalıdır. Test butonu röle biriminini test etmek için kapağın üzerinden sağlanmalıdır.

11. Donatılar: Devre kesiciler, açtırma bobini, düşük voltaj rölesi, birleşik yardımcı ve alarm şalterleri ve değeri (çerçeve ölçüsü) 100 A ve daha yüksek herhangi devre kesicisine elektrikli motor içeren standart ek parçalara eşlik etmek için dizayn edilmelidir.

12.     Kaçak akım koruma röleleri (RCD): Toprak kaçağı koruması aşırı akım ve kısa devre koruması gibi standart ve yönetmeliklere uygun olmalıdır. Linyelerde kullanılan aşırı akım rölesi ayar değeri 30mA (maksimum), diğer röleler için çizimlerde belirtilen şekilde olacaktır. Devre kesicilerde açtırma bobini ile akım trafosu olacak ve hata durumunda kontakların kapatılmasını engelleyici mekanizma olacaktır.

D.      Anahtarlı Otomatik Sigortalar (MCB):

1.     Model: termik manyetik sabit (ayarlanamaz) tip, IEC60898 ile uyumlu olarak test edilmiş.

2.     Voltaj Değeri: 440 V yalıtım voltajı değeri ve 230/400 V işletim voltajı değeri.

3.     Minimum Kısa Devre Kesme Kapasitesi şöyle olmalıdır:

         6 – 100 A MCB : panoların çizimlerinde gerektiği gibi.

4.  Yapım: MCB’ler 70 dereceye kadar sıcaklıklarda ve %95’e kadar bağıl nemde çalışabilecek özellikte, yüksek kalitede, yüksek sıcaklığa dayanıklı döküm izolasyonlu olacaktır. 40 derece üstü sıcaklıklar için çalışma değerleri belitilecektir. MCB ler modüler tip, tek görünüme sahip ve DIN raya monte edilebilir olacaktır.

5.  Operasyon : Aşırı akım altında termik açtırma kablo koruması sağlamalıdır. Kısa devre durumunda manyetik açtırma aksi belirtilmedikçe normal akımın 5-10 katında çalışmalıdır (tip 3 karakterisitik). Manyetik açtırma akım sınırlama bölgesi içinde olmalı ve 5 milisaniyeden fazla olmamalıdır.

6.  Değerler : Tercih edilen nominal akımlar 6,10,16,20,25,32,40,50,60,80 ve 100A, 40 derecede çalışmaya uygun ve 1-2-3-4 kutuplu olmalıdır. 40 derece üzerindeki çalışmada akım azalması 1 derece için %1’i geçmemeli ve yükleme nominal değerin %70’ini aşmamalıdır.

7.  Toprak kaçak ekipmanı ilave olarak veya bütünleşik olarak kullanılabilir. Kaçak hassasiyeti sabit 10, 30, 100 ve 300 mA ve 2 veya 4 kutuplu olmalıdır.

8.  Aksesuarlar : Gereken veya çizimde gösterilen yerlerde alarm kontağı, yedek kontak, açtırma bobini, düşük gerilim bobini ve benzer modüler ekler sağlanmalıdır.

E.      Yük Ayırıcılar (MCS)

1.  Yük Ayırıcılar : açık/kapalı anahtarlaması otomatik olmayan benzer kesiciye denk yapılı cihaz, aşırı akım veya hata koruma elemanları olmayan fakat en yüksek akıma ve gerilime karşı dayanıklı yapıda olmalıdır.

F.      Motor Devre Koruyucusu.

1.  Kısa devre korumasını sağlamak için herbir kutbunda ayarlanabilir akım rölesi olan, normal şalterleme fonksiyonu için manuel ve kısa devre şartlarında otomatik olarak çalışan sadece manyetik tipte devre kesicisi  

2.  Motor Devre Koruyucusu: IEC 60947-2’nin uygulanabilir gereksinimlerine uyumlu olmalıdır.

3.  Şalter değerleri çizimlerde gösterildiği gibi 3A ile 400A arasında, 750V yalıtım ve 600V sürekli işletme voltajına sahip olmalıdır. Ayrıca bölgenin en kötü iklim koşullarında tam kapasitede çalışmalıdır. Motor devre koruyucuları, motor kontrol panoları içinde gerekli kısa devre kesme kapasitesi için belirlenmelidir. Kısa devre açma kapasitesinin yetmediği durumlarda yedekleme sigortaları kısa devre korunması için eklenebilir ve koordinasyon sağlanmalıdır. Sigortalar akım sınırlayıcı tipte olmalıdır.