| Topraklama sistemi |
|
SAĞLIK BAKANLIĞI TOPRAKLAMA SİSTEMİ
KISIM 1 - GENEL
{0><}100{><0} {0><}100{>İşin Tanımlanması:<0} {0><}100{>bu bölüm her enerji kaynağına topraklama tesis etmek ve aşağıdakileri içeren TN-S sistem düzenlemesine dayalı olarak, koruyucu topraklama ve eşit potansiyelli bağlanma sağlamak için gerekli tüm tesisatları kapsamaktadır:<0}
1. {0><}100{>Ana topraklama terminalleri veya çubukları<0} 2. E{0><}100{>Elektrikli ekipmanların temasa açık iletken kısımları<0} 3. {0><}100{>genel Genel iletken parçalar<0} .<0}
1- {0><}0{>TERİMLERİN TANIMLANMASI <0} A. AAA A<0} {0><}0{>Toprak:<0} {0><}0{>herhangi bir noktasındaki elektrik potansiyeli sıfır olarak alınan iletkendir.
{0><}100{>B.<0} {0><}0{>Toprak Elektrot:<0} {0><}0{>İlk temasta toprağa elektrik bağlantısı sağlayan iletken veya iletkenler grubudur.<0}
{0><}100{>C.<0} {0><}0{>TeTemasa açık iletken parçalar: <0}{0><}0{>kolay temas edilebilecek ve çıplak olmayan, ancak her an hatalı şartlar nedeniyle iletken hale gelebilecek olan kısımları ifade etmektedir. <0}
{0><}100{>D.<0} {0><}75{>Yabancı İletken Kısım:<0} {0><}0{>elektrik tesisatının bir parçasını oluşturmayan, metal yapı parçaları, metal gaz boruları, su boruları, ısıtma tüpleri ve benzeri elemanlar gibi iletken elemanlar ve bunlara elektriksel olarak bağlanmış elektrikli olmayan cihazlar, örneğin, radyatörler, ısıtma cihazları, metal lavabolar gibi elemanlar ve yalıtımı olmayan zeminler ve duvarlardır.<0}
{0><}100{>E.<0} {0><}0{>Koruyucu İletken:<0} {0><}0{>elektrik şokuna karşı koruma önlemi olarak kullanılan ve aşağıdaki elemanları birbirine bağlayan aşağıdaki parçaların herhangi biri:<0} {0><}67{>temasa temasa açık iletken parçalar<0} {0><}100{>yabancı iletken parçalar<0} {0><}40{>toprak elektrodu veya elektrotları:<0} {0><}74{>ana topraklama terminalleri veya çubukları<0} {0><}0{>kaynak veya kaynakların topraklanmış bölümleri<0}
{0><}100{>F.<0} {0><}50{>Elektriksel olarak Bağımsız olan Toprak Elektrotları:<0} {0><}0{>birbirlerinden, birinin içinden maksimum akım geçmesi muhtemel uzaklıkta bulunan toprak elektrotlar diğerlerinin potansiyelini önemli ölçüde etkilemezler<0}
{0><}100{>G.<0} Ana Topraklama Terminali veya Barası{0> :<}73{>Ana Topraklama Terminali veya Barası:<0} {0> <}37{>eşit potansiyelli bağlantı ve toprak hattına bağlanan topraklama iletkenlerini içeren koruyucu iletkenlerin bağlantısı için sağlanan terminal veya çubuk<0}
{0><}100{>H.<0} {0><}0{>Eşit Potansiyelli Bağlanma:<0} {0><}0{>etkilenen ve yabancı iletken parçaları oldukça eşit bir potansiyele getirmede kullanılan elektrik bağlantısı<0}
{0><}100{>I.<0} {0><}67{>Topraklama İletkeni:<0} {0><}0{>bir tesisatın ana topraklama terminalini veya barasını toprak elektrotuna veya diğer toprak hatlarına bağlayan koruyucu iletken.<0}
2- {0><}100{>SUNULACAK BELGELER:<0}
{0><}100{>A.<0} {0><}54{>Genel {0><}0{>ve özel Sözleşme Şartları’na uygun olarak aşağıdakiler sunulacaktır.<0}
{0><}100{>B.<0} {0><}67{>Ürün teknik özellikleri:<0} {0><}0{>toprak çubukları, konektörler ve bağlantı malzemeleri ve topraklama parçaları için.<0}
{0><}100{>C.<0} {0><}100{>Ekipman teknik özellikleri:<0} {0> malzemeler sipariş edilmeden önce, aşağıdakileri içeren, ancak bunlarla sınırlı olmayan veriler sunulacaktır: toprak çubukları ile ilgili üretici katalogları, bağlantı klemensleri, topraklama iletkenleri, koruyucu iletkenler, bağlama iletkenleri, konektörler ve diğer aksesuarlar, egzotermik kaynak kitleri ve aletleri ve benzeri gibi aletler ve istenen iletken örnekleri. <0}
{0><}100{>D.<0} {0><}100{>İmalat ve İmalat ve Uygulama ile ilgili Çizimler:<0} {0><}100{>diğer çizimlerle birlikte aşağıdakileri içeren çizimler de idareye sunulacaktır.<0}
1.T{0><}100{>TToprak muayene çukurların tam olarak yerleri, çubuklar ve tesisat ve bağlantı detayları<0} 2.Y{0><}100{>YYYYYere gömülü topraklama iletkenlerinin güzergahları, kesit alanları, derinlikleri ve kılıflar<0} 3.{0><}100{>Tüm topraklama, koruma ve bağlama iletkenlerinin kesitleri
E. Saha Testi Organizasyon Sertifikası: Müteahhit tarafından imzalanır, organizasyon performanslı saha testlerinin aşağıdaki Kalite Güvence içinde belirtilen koşullara uygun olduğunu gösterir.
F. Saha testlerinin ve gözlemlerinin test yapan organizasyon tarafından onaylanmış olan raporu.
G. Saha testlerinin ve gözlemlerinin Mühendis tarafından onaylanmış olan raporu. (Tüm testler Mühendis’in gözetiminde ve onayı ile yapılacaktır.)
3- KALİTE GÜVENCESİ:
A. Yönetmelikler ve Standartlar:
1. Türkiye Enerji Bakanlığı tarafından yayınlanan Elektrik Tesisatlarında Topraklama
2. IEC yayınları 60364-3 ve 60364-4-41, Binalardaki Elektrik Tesisatları.
KISIM 2 - ÜRÜNLER
2.01 ÜRETİCİLER:
A. Uygun İmalatçılar: İmalatçılar şartnamedeki gereksinimleri sağlayan ekipmanı sağlayabilecektir ve imalatçının değerlendirilmesi Kontrol Mühendisi tarafından yapılacaktır.
2.02 {0><}100{>GENEL GEREKSİNİMLER<0}
{0><}100{>A.<0} {0><}40{>Topraklama sisteminin bileşenleri aşağıdakileri içerir:<0}
1. {0><}39{>toprak elektrotları (çubuklar, şeritler, vb)<0} 2. {0><}100{>ana topraklama terminalleri veya baraları<0} 3. {0><}67{>topraklama iletkenleri<0} 4. {0><}67{>koruyucu iletkenler<0} 5. Potansiyel dengeleme bağlama iletkenler{0><}45{>potansiyel dengeleme<0} 6. {0><}34{>özel sistemler için elektriksel olarak bağımsız olan toprak elektrotları<0} 7. {0><}44{>aksesuarlar ve bitim noktalarındaki parçalar, bağlantı malzemeleri, kaynak kitleri ve diğer malzemeler.<0}
B. {0><}100{>Toprak Elektrot:<0} toprak şebekesi ile bağlantılı topraklama çubuklarından oluşur ve binanın betonarme demirlerine çizimlerde görüldüğü şekilde bağlanır. Topraklama şebekesinin iletkenleri binanın 0.8 m (en az) çevresinde, bitiş seviyesinin altında ve binadan 0.6 m uzakta olacaktır.
C. Dış topraklama ringi: su geçirimsiz seviyesinin altındaki dış duvar temellerinin içine kapalı devre halinde gömülen topraklama iletkenlerinden oluşur veya alternatif olarak çizimlerde gösterildiği gibi, tüm topraklama iletkenlerinin bağlanacağı bina temellerinin 0.6 m çevresine uygulanır. Binaların içindeki yalıtımlı bağlantı işaretleri topraklama iletkenleri ile aynı malzemeden yapılır ve ana toprak çubuklarının bağlantısı için civata tipli toprak uçlar veya test bağlantıları ile sonlanacak şekilde, ana pano odalarındaki konumlara yerleştirilmelidir. Gerektiğinde, toprak elektrotunun direncini kabul edilebilecek bir değere düşürmek için ringe ile bağlanan ek toprak çubuklar sağlanmalıdır.
D. Toprak elektrotunun toprağa karşı toplam direnci, yaz mevsiminde ölçüldüğünde 5 ohm’u geçmemelidir. Gerektiğinde, elektrotunun direncini belirlenen değere düşürmek için şebekesine bağlanan ek toprak çubukları sağlanmalıdır.
E. Alternatif Toprak Elektrotu: Onay almak kaydıyla kullanılabilecek diğer tipte toprak elektrotları, aşağıdakileri içerir:
1. Özel çevre malzemesi olan pik demir borular 2. Bakır plakalar 3. Şeritler
F. Ana topraklama barası her ana dağıtım AG odasında bulunmalı ve özellikleri açıklanan veya Çizimlerde gösterilen özelliklere sahip olmalıdır, bunlara tüm topraklama iletkenleri, koruyucu iletkenler ve bağlama iletkenleri bağlanır. İki ad izole ana topraklama iletkeni yapılmalıdır, bunlar barasın her iki ucunda bulunur ve test eklemleri yoluyla iki ayrı toprak çukurdaki toprak elektrotuna bağlanır. Ana topraklama çubukları ve iletkenleri bina çubuklarına bağlanır.
G. Mekanik tesisat, elektronik cihaz ve iletişim odalarında bu bölümde belirtildiği şekilde eşit potansiyelli ve sinyal referanslı topraklama baraları sağlanmalıdır.
H. Topraklama terminali veya çubuk ve toprak elektrotu arasındaki her ana topraklama iletkeni üzerinde erişilebilir bir noktada test eklemleri (Test Bağlantıları) sağlanmalıdır.
I. Koruyucu iletkenler her şebeke için ayrı olmalıdır.
J. Koruyucu iletkenler boru, kablo rafı, kanal ve benzeri elemanlardan oluşmamalıdır. İletkenlerin koruyucu zırhlı topraklama iletkeni olarak kullanılabilir.
K. Topraklama İletkenlerin Sürekliliği: topraklama iletkenin bir ekipman parçasından diğerine seri bağlanmasına izin verilmemektedir. Yabancı ve etkilenen iletken ekipman parçaları koruyucu iletkenler olarak kullanılamazlar, ancak civatayla sıkıştırma tipli konektörlerle ve/veya kalıplanmış malzemelerle yalıtılması gereken sürekli koruyucu iletkenlerle bağlanmalıdır.
L. Toprak Arıza Devre Empedansı: soket çıkışları sağlayan son devreler için, her soket çıkışındaki toprak arıza empedansı, aşırı akım durumunda koruyucu cihazın bağlantısının kesilmesi 0.4 saniyede gerçekleşecek şekilde olmalıdır ve yalnızca sabit ekipman sağlayan son devreler için kullanılan her noktadaki toprak arıza empedansı bu bağlantı kesilmesinin 5 saniyede gerçekleşeceği şekilde olmalıdır.
M. Eş Potansiyelli Ek Bağlama: binanın su boruları, drenaj boruları, diğer servis boruları ve kanalları metal boru ve akış yolları, kablo tepsileri ve kablo zırhı gibi yabancı iletken parçaları en yakında bulunan eş potansiyelli topraklama çubuklarına veya topraklama terminallerine eş potansiyelli bağlama iletkenleri ile bağlanmalıdır. Koruyucu bağlama iletkeninin kesit alanı ilgili topraklama terminaline bağlı olan koruyucu iletkenin kesit alanının yarısından az olmamalıdır ve minimum 4 mm2 olmalıdır.
N. Sinyal referansı ve elektronik ve iletişim ekipmanlarına bağlanan eş potansiyelli toprak bağlantıları, kesit alanı ilgili koruyucu iletkenin kesit alanının yarısından az olmayan ve minimum 4 mm2 olan yalıtımlı bakır iletkenler yoluyla yapılmalıdır.
O. Ana Eş Potansiyelli Bağlanma: ana gelen ve giden su boruları ve diğer metal servis boruları ana terminal veya çubuğa ana eş potansiyelli bağlama iletkenleri ile bağlanmalıdır. Bağlantılar, servis giriş çıkışları ile ana topraklama barası arasında mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır. Ölçüm cihazlarının takılı olduğu yerlerde bağlantı ölçüm cihazının yanı başındaki binaya yapılmalıdır. İletkenlerin kesit alanları, buralara bağlı olan topraklama iletkeninin yarısından az olmamalı ve 16 mm2 olmalıdır.
P. Tanımlama: her topraklama iletkeninin topraklama elektrotuna ve her bağlantı iletkeninin yabancı iletken parçalara bağlantısı Yönetmeliklere uygun şekilde aşağıdaki gibi yapılmalıdır:
”TOPRAKLAMA BAĞLANTISI – SÖKMEYİN.”
Q. Tanımlama: koruyucu ve topraklama iletkenleri yeşil ve sarı renklerde yalıtım malzemesi ile veya çubuk iletkenleri bu renklere boyayarak onaylı şekilde tanımlanmalıdır.
R. Tanımlama: kaynak topraklama iletkeni (veya nötr topraklama iletkeni) tüm uzunluğu boyunca siyah renkte olmalı ve üzerinde “İşletme (Nötr) Topraklaması” yazısı bulunmalıdır.
2.03 MALZEMELER VE ÜRÜNLER
A. Toprak Barası: bakır kaplı çelik, 20 mm çapında, 3500 mm uzunluğunda, gerekli toprak direncini elde etmek için uzatılabilir özellikte olmalıdır. Toprak barası için bağlantılar, sürgülü çivi, yeterli büyüklükte kafa ve civatalı konektör ve bunlarla biten tüm kabloları bağlamak için civatalı kıskaçlar bulunmalıdır.
B. Gömülü Toprak Elektrot Devre İletkenleri: çıplak bakır örgülü iletkenler, minimum 120 mm2 kesit alanlı olmalıdır.
C. Toprak Muayene Çukuru: Kare veya daire şeklinde kesiti olan beton muayene çukuru, metal kapaklı olmalı ve barasın üst katında 150 mm aşağıya uzanmalıdır. Topraklama iletkeninin bağlandığı her toprak barası için toprak muayene çukuru sağlanmalıdır. Kapak üzerinde pirinç bir plakaya ”Topraklama Rögarı – Sökmeyin” yazılmalıdır.
D. Toprak Elektrottan Ana Topraklama Çubuklarına Ana Topraklama İletkenleri: bakır örgülü iletkenler, PVC yalıtımlı, 120 mm2.
E. Topraklama İletkenleri: özel uygulama ile ilgili Şartnemesinde açıklanan veya çizimlerde gösterilen yalıtımlı veya çıplak bakır iletken
F. Test Klemensi (Test Bağlantıları): bir alet yardımı ile bağlantısı sökülebilen ve topraklama iletkenleri veya topraklama çubuk bağlantısı için uygun boyutta olan civatalı uçlu bakır veya bakır alaşımıdır. Bağlantılar porselen veya onaylı başka bir yalıtkan destek üzerine sabitlenmelidir. Temas yüzeyleri kalaylanmalıdır.
G. Koruyucu İletkenler: tek çekirdek örgülü bakır, PVC yalıtımlı kablolar, yalıtım derecesi korunan devre ile uyumlu olmalı veya birden fazla çekirdeği olan kablonun bir parçasını oluşturmalı, renk kodlu olmalıdır.
H. Ana Topraklama Barası: sert çekilme bakır, 50 x 10 mm. Toprak baranın üzerine ‘Ana Toprak Barası’ yazılmalı ve iletken bağlantısı için aralıkları 75 mm’den az olmayacak delikler açılmalıdır ve bakır alaşımlı civatalar, somunlar, rondelalar ve duvara monte için yalıtkanlar da sağlanmalıdır. Her transformatör istasyon odasında, ana dağıtım panosu odasında ve jeneratör odasında, OG dağıtım odasında ve bu gibi yerlerde ana topraklama baraları bulunmalıdır.
I. Topraklama Bağlama İletkenleri: çıplak bakır şerit iletken, bakır örgülü kablo veya kesit alanı bu bölümün ilgili alt bölümleri veya maddelerinde veya spesifikasyonun diğer bölümlerinde belirtilen esnek kayış (esnek kordon).
J. Topraklama sistemi Aksesuarları: bakır veya bakır alaşımı, onaylanmış tasarıma göre özel olarak yapılmış, bağlantı noktaları ile uyumlu ve yeterli kesit alanı ile akım taşıma kapasitesine sahip olmalıdır. Konektörler ve kıskaçlar civatalı tipte olmalıdır. Civatalar, somunlar ve rondelalar yüksek kaliteli fosforlu bronzdan veya bakır silikon alaşımlarından yapılmış olmalıdır.
K. Eş Potansiyelli/Sinyal Referanslı Topraklama Barası: sert çekme bakır, 40 x 5 mm, iletken bağlantısı için aralıkları 75 mm’den az olmayacak delikler açılmalı ve mekanik tesis odalarına ve elektronik ve iletişim odalarına bakır alaşımlı civatalar, somunlar, rondelalar ve duvara monte için yalıtkanlar da sağlanmalıdır.
L. Ana ve sinyal referanslı topraklama baralarının bina yapısındaki betonarme demirlerine bağlantısı binadaki çubuklara egzotermik kaynakla bağlanmış olan 70 mm2’lik bakır iletkenler yoluyla yapılmalıdır.
KISIM 3 - ÇALIŞTIRMA
A. AG odası(ana tablo) Ana Panolar odadaki ana toprak barasına en az 2 ad. 120m2 izoleli bakır iletken ile bağlanmalıdır.
B. Dağıtım, aydınlatma ve güç panoları besleme kablo ile birlikte çalışan, topraklama iletkenlerle bağlanmalıdır, bu şekilde panolardaki toprak terminaller, ilgili ana dağıtım panolarının topraklama baralarına bağlanır.
C. Tüm prizler ve metal priz kutuları paralardaki topraklama baralarına irtibatlandırılmalıdır..
D. Aydınlatma elemanları ve elektrik tesisatının temasa açık diğer iletken parçaları, örneğin anahtarlar, ısıtıcılar klima birimleri ve benzeri elemanlar ilgili panoların topraklama terminallerine toprak iletkenler yoluyla bağlanmalıdır.
.
MEKANİK TESİS ODALARI VE SABİT MAKİNELER
A. Eş potansiyelli topraklama barası, mekanik odalar, mutfak, çamaşırhane mahalleri içine uygun bir şekilde yerleştirilmeli ve motorların anahtarların ve diğer elektrikli ekipmanların etkiye açık iletken kısımlarına ve her oda içindeki tüm elektrikli olmayan metal yapılara, çizimlerde gösterilen veya gereken şekilde çıplak veya yalıtımlı bakır iletkenlerden oluşan topraklama bağlantılar kullanarak bağlanmalıdır. İletkenler emniyetli bir şekilde sabitlenmelidir. Toprak barası bina duvarına bakır veya pirinç bağlantı ile sabitlenmelidir. B. Topraklama barası motor kontrol merkezinin/panosunun veya güç panosunun iç topraklama barasına ve ilgili ana topraklama barasına (veya odadaki en yakın kolonun demirine) yalıtımlı topraklama iletkenleri ile doğrudan iki test klemensine bağlanmalıdır.
C. Motor ve diğer ekipmanların toprak terminalleri de, her devre kolunun koruyucu toprak iletkenleri ile motor kontrol merkezi pano veya dağıtım birimindeki toprak terminaline/barasına bağlanmalıdır.
ELEKTRONİK VE İLETİŞİM EKİPMAN ODALARI:
A. Bilgi İşlem Merkezi ve hastane bilgisayar odaları, telefon ekipman odaları, güvenlik odaları, radyoloji bölümü dahil, her elektronik ve iletişim odasında ekipmanların, her birine giden ayrı radyal iletken yoluyla, sinyal referanslı/eş potansiyelli olarak topraklanması için ayrı bir topraklama barası kullanılmalıdır.
B. Her odadaki sinyal referanslı toprak barası, doğrudan toprak setine ve binanın demirlerine bağlanmalıdır.
3.06 TESİSAT
A. Süreklilik: tüm topraklama sisteminin elektriksel olarak sürekli ve mekanik olarak emniyetli olmasına dikkat ediniz.
B. Toprak Çubuklar: toprak çubuklarını çakarken tek tek çubuklarla ilgili direnç alanlarının üst üste gelmemesine dikkat edilecektir. Toprak çubuklarının bina temellerinden 600 mm mesafeden uzağa yerleştirilmesi gerekir. Kaya olması durumunda, barası yerleştirmeden yeterli boyutta bir delik açılması gerekir. Barasın etrafına Markonit veya Bentonit gibi iletken dolgular veya bunlara eşdeğer ve paslanmaz özellikte bir dolgu maddesi yerleştirilmesi gerekir.
C. Gömülü topraklama iletkenleri, yer yüzeyinden 0.8 m’den daha derine döşenmelidir.
D. Topraklama iletkenleri toprak çubuklarıyla ana topraklama baraları arasındaki en kısa yolu geçmelidir ve bina yapısına onaylı desteklerle bağlı ve bu seviyeden 0.2 mm yukarıda bulunan PVC boru (kanal) içinden geçmeli ve mekanik hasar ve paslanmaya karşı korunmalıdır.
E. Koruyucu iletkenler: bir kablonun parçası olmayan ayrı koruyucu iletkenler devre iletkenleri ile aynı yere sabitlenmeli veya aynı boru içine çekilmelidir.
F. Toprak bağlantısı: temas noktalarındaki ve yüzeylerdeki iletken olmayan boya veya benzeri kaplamaları çıkarın ve bağlantının güvenli geçirim oluşturacak şekilde tasarlanmış parçalarla yapılmasına dikkat edin.
G. Paslanmaya Karşı Koruma: civatalı bağlantıları paslanmaya karşı korumak için vazelinle doldurulacak veya paslanmaya karşı özel bir bileşik ve uygun bir başlık kullanılacaktır.
H. Bağlantılar: toprak bağlantılarına kolaylıkla erişilebilmelidir. Erişilemeyen toprak bağlantılarına izin verilirse, onaylı egzotermik kaynak veya alaşım tekniği kullanılmalıdır.
I. Bağlantılar: farklı metallerden toprak bağlantısı yapılması gereken yerlerde, bimetalik parçalar kullanın ve rutubete karşı dirençli bitümlü boya veya bileşik kullanın veya rutubeti dışarıda tutmak için koruyucu şeritle sarın.
3.07 SAHADAKİ TESTLER VE KAYITLAR
A. Toprak elektrotların birleşik direnci kuru mevsimlerde ölçülmeli ve istenen direnç ile karşılaştırılarak kontrol edilmelidir.
B. Ana ve destek eş potansiyelli bağlantı iletkenlerini içeren tüm topraklama ve koruyucu iletkenlerin elektriksel sürekliliği kontrol edilmelidir.
C. Tüm devrelerin toprak arıza devre empedansı ölçülmeli ve hesaplanmış olan empedans değerleri ile karşılaştırılmalıdır.
D. Kaçak akım korumalı cihazların çalışması kontrol edilmelidir.
E. Kayıtlar: aşağıdakiler sunulacaktır: 1. ölçekli çizimler, tesisattaki gibi, topraklama sisteminin tüm bileşenlerinin gerçek yerleşimine ve spesifikasyonuna göre olmalıdır 2. toprağın yapısı ve özel toprak düzenlemeleri vs. 3. toprak şartlama ve metodu ve maddeleri kullanılıyorsa, bunların tarihleri ve özellikleri 4. test şartları ve elde edilen sonuçlar.
|
